Shqipëria udhëheq disbursimet nga Plani i Rritjes në Ballkanin Perëndimor me 212.8 mln euro

Partnerët e BE-së në Ballkanin Perëndimor po zbatojnë me ritme të ndryshme detyrimet e Planit të Rritjes, paketës më ambicioze financiare të unionit për rajonin.

Partnerët e BE-së në Ballkanin Perëndimor – Shqipëria, Bosnjë-Hercegovina, Mali i Zi, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Serbia – po i përmbushin detyrimet e tyre në kuadër të Planit të Rritjes me ritme të ndryshme. Plani është paketa financiare më ambicioze e Bashkimit Europian për rajonin.

Sipas raporteve të disponueshme dhe vendimeve të Komisionit Europian, Mali i Zi, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut kanë bërë përparimin më të madh, ndërsa qytetarët kanë nisur tashmë të përjetojnë përmirësime konkrete. Bosnjë-Hercegovina dhe Kosova mbeten në fund të renditjes, ndërsa progresi i Serbisë është ngadalësuar kryesisht nga faktorë të brendshëm.

Sipas Komisionit Europian në Bruksel, Plani i Rritjes po zbatohet me ritëm të plotë, ndërsa që nga nisja e programit janë disbursuar 673.6 milionë euro.

“Që prej majit 2024, Plani i Rritjes i Bashkimit Europian për Ballkanin Perëndimor ka sjellë përfitime konkrete për rajonin dhe qytetarët e tij. Me mbështetjen tonë, partnerët po zbatojnë reforma kyçe që hapin rrugën për integrimin e tyre në Bashkimin Europian. Deri tani janë miratuar gjashtë Agjenda Reformash, pesë partnerë kanë marrë parafinancim – të gjithë përveç Bosnjë-Hercegovinës – ndërsa katër kanë raportuar zyrtarisht për zbatimin e reformave, konkretisht të gjithë përveç Bosnjë-Hercegovinës dhe Kosovës. Ne jemi të gatshëm të mbështesim përshpejtimin e reformave që nuk janë përfunduar ende, në mënyrë që të gjithë partnerët të përmbushin angazhimet e tyre brenda afatit shtesë të parashikuar”, tha një zëdhënës i Komisionit Europian.

Zëdhënësi theksoi se reformat duhet të mbeten përparësi nëse partnerët e Ballkanit Perëndimor duan të përfitojnë plotësisht nga mundësitë që ofron Plani i Rritjes.

“U bëjmë thirrje partnerëve tanë të intensifikojnë përpjekjet, në mënyrë që reformat të zbatohen në kohë përpara periudhave të ardhshme të raportimit. Nëse afati i qershorit 2026 nuk përmbushet, të gjithë partnerët, përveç Bosnjë-Hercegovinës, rrezikojnë të humbasin së bashku më shumë se 333 milionë euro. Për Bosnjë-Hercegovinën, afati i zgjatur përfundon në dhjetor”, shtoi zëdhënësi i KE-së.

Sa i përket financimit, Shqipëria ka marrë 212.8 milionë euro, Mali i Zi 91.2 milionë euro, Maqedonia e Veriut 142.1 milionë euro, Serbia 167.5 milionë euro dhe Kosova 61.8 milionë euro. Bosnjë-Hercegovina nuk ka marrë ende asnjë pagesë, ndërsa shuma e parashikuar fillimisht për vendin është reduktuar tashmë.

Ndryshimet më të dukshme në terren në Shqipëri, Mal të Zi dhe Maqedoninë e Veriut përfshijnë digjitalizimin e një pjese të shërbimeve publike, thjeshtimin e procedurave të regjistrimit të bizneseve me më pak dokumentacion dhe rritjen e investimeve në infrastrukturë.

Shqipëria po investon në modernizimin e infrastrukturës hekurudhore, internetin broadband, përmirësimin e rrjetit elektrik dhe pajisjen e shkollave me mjete digjitale.

Në Mal të Zi, qytetarët mund të shohin tashmë përmirësime në administrimin e regjistrit të pronave, investime në eficiencën energjetike përmes rikonstruksionit të ndërtesave publike dhe modernizimit të ndriçimit rrugor, reduktim të incidenteve ndaj anëtarëve të komunitetit LGBTQ+, rritje të mbështetjes për shkencën dhe inovacionin dhe mbrojtje më të fortë për përfituesit e ndihmës sociale. Në sistemin gjyqësor janë futur deklarimet e detyrueshme vjetore të pasurive dhe konflikteve të interesit, ndërsa janë reduktuar mungesat e stafit në gjykatat që trajtojnë çështjet e korrupsionit.

Pas miratimit nga Komisioni Europian të Agjendës së saj të Reformave, Kosova ka nisur, megjithëse ngadalë, miratimin e legjislacionit të ri, zbatimin e reformave institucionale, digjitalizimin e administratës publike dhe përmirësimin e menaxhimit të financave publike.

Maqedonia e Veriut ka forcuar transparencën buxhetore dhe menaxhimin e financave publike duke bërë publike më shumë të dhëna dhe duke ndryshuar rregullat që lidhen me emërimin e anëtarëve të pavarur në bordet e ndërmarrjeve shtetërore. Përpjekje të konsiderueshme po bëhen gjithashtu për përafrimin e sektorit energjetik të vendit me legjislacionin e BE-së.

Serbia i është bashkuar tashmë Zonës së Vetme të Pagesave në Euro, SEPA, e cila pritet t’i bëjë pagesat ndërkombëtare mes Serbisë dhe vendeve të BE-së më të shpejta dhe më të lira, sapo sistemi të bëhet plotësisht funksional. Vendi po modernizon gjithashtu rrjetin e tij elektrik dhe po forcon sigurinë energjetike, ka ngritur një Qendër Europiane të Inovacionit Digjital për të mbështetur transformimin digjital të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme dhe po punon për të përmirësuar transparencën e qeverisjes së ndërmarrjeve shtetërore.

Zëdhënësi i Komisionit Europian shpjegoi se vendet partnere paraqesin raporte progresi dhe kërkesa për pagesa dy herë në vit.

“Komisioni vlerëson nëse përfituesit i kanë përmbushur në mënyrë të kënaqshme kushtet e pagesës të përcaktuara në vendimin zbatues të Komisionit. Përmbushja e këtyre kushteve kërkon gjithashtu që përfituesit të mos kenë shfuqizuar ose pezulluar masat e reformave që janë njohur më parë si të përfunduara në vendimet e mëparshme të Komisionit”, shpjegoi zëdhënësi.

Të gjitha projektet e financuara në kuadër të Planit të Rritjes pritet të përfundojnë deri në fund të vitit 2027 dhe nuk do të jepet asnjë shtyrje e afatit të zbatimit. Vendet që nuk arrijnë të përmbushin angazhimet e tyre do të humbasin fondet e alokuara, të cilat do t’u rishpërndahen vendeve të tjera të rajonit.

Plani i Rritjes ka një vlerë totale prej 6 miliardë eurosh, nga të cilat 4 miliardë euro janë kredi me kushte të favorshme dhe 2 miliardë euro grante. Fondet janë shpërndarë për secilin vend sipas popullsisë dhe PBB-së për frymë.

Sipas ndarjes paraprake, Shqipëria pritet të përfitojë 922.1 milionë euro, Bosnjë-Hercegovina 1.085 miliardë euro, Kosova 882.6 milionë euro, Mali i Zi 383.5 milionë euro, Maqedonia e Veriut 750.4 milionë euro dhe Serbia 1.5864 miliardë euro.

Fondi i Bosnjë-Hercegovinës është reduktuar ndërkohë me 10%, në 976.6 milionë euro, pasi vendi ishte i fundit në rajon që finalizoi Agjendën e Reformave

Burimi: Ekofin.al

Më të lexuarat